درر شاهد هفتم؛ دکتر محمدحسین فتوکیان از تجربههای پژوهشی تا ضرورت پیوند دانشگاه با میدان عمل و کارآفرینی
هفتمین نشست از مجموعه گفتوگوهای «درر شاهد» با حضور دکتر محمدحسین فتوکیان، دانشیار دانشکده کشاورزی و سرپرست معاونت دانشجویی دانشگاه شاهد، در مرکز نوآوری و کارآفرینی دانشگاه شاهد برگزار شد.
در این برنامه، دکتر فتوکیان در مقام یک استاد دانشگاه، پژوهشگر و مدیر اجرایی، از تجربههای علمی و حرفهای خود، مسیر شکلگیری علایق پژوهشی، نقش استادان اثرگذار در هدایت دانشجویان، چالشهای تبدیل پژوهش به نوآوری و کارآفرینی و همچنین مهارتهای موردنیاز دانشجویان در دنیای امروز سخن گفت. اجرای این گفتوگو و تسهیلگری آن را امین مهدی زمانی بر عهده داشت.
از تجربه دوران دانشجویی تا شکلگیری مسیر پژوهشی
دکتر فتوکیان که زاده تالشمحله رودسر است، در سال ۱۳۶۵ وارد دانشگاه شیراز شد. او دوران کارشناسی را یکی از مهمترین و اثرگذارترین دورههای یادگیری خود میداند؛ دورهای که در آن، همراهی با شبکهای از دانشجویان پرتلاش، حضور استادان انگیزهبخش و مشارکت در فعالیتهای ورزشی، زمینه رشد علمی و فردی او را فراهم کرد.
وی پس از گذراندن دوره کارشناسی ارشد در دانشگاه تبریز، تحصیلات دکتری خود را در دانشگاه تهران ادامه داد و بخش عملی رساله دکتری را در مؤسسه بینالمللی تحقیقات برنج در فیلیپین گذراند. حوزه تخصصی فعالیت او، مطالعات بینرشتهای در اصلاح نباتات، بررسیهای ژنتیکی و تحلیل دادهها و روشهای آماری مرتبط با این حوزه است.
پژوهش بدون متولی؛ حلقه مفقوده نوآوری و کارآفرینی
یکی از محورهای مهم این گفتوگو، چرایی فاصله میان پژوهشهای دانشگاهی و تحقق نوآوری و کارآفرینی بود.
دکتر فتوکیان با تکیه بر تجربه مدیریتی خود در مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، به مسئله پراکندگی مسئولیتها و نبود متولی مشخص در این حوزه اشاره کرد. به گفته وی، با وجود تعدد مراکز، معاونتها و سازمانهای مرتبط با گیاهان دارویی، نبود یک متولی متمرکز و هماهنگکننده موجب شده است ظرفیتهای موجود بهدرستی در کنار یکدیگر قرار نگیرند.
او این مسئله را نمونهای از یکی از چالشهای اساسی نظام پژوهش کشور میداند؛ یعنی پژوهشهایی که انجام میشوند، اما به دلیل نبود سازوکار مشخص برای پیگیری، هماهنگی و ورود به عرصه عمل، به محصول، خدمت یا فعالیت اقتصادی مؤثر تبدیل نمیشوند.
از نگاه وی، وجود متولیان مسئول و پاسخگو و شکلگیری وحدت رویه میان نهادهای مرتبط، از الزامات عبور از پژوهش صرف و رسیدن به نوآوری و کارآفرینی است.
دکتر فتوکیان همچنین با اشاره به ظرفیتهای قابل توجه دانشگاه شاهد در حوزه گیاهان دارویی، بر ضرورت ایفای نقش فعالتر معاونت پژوهشی دانشگاه در ساماندهی و جهتدهی پژوهشها تأکید کرد؛ نقشی که میتواند با برنامهریزی و ایجاد هماهنگی میان ظرفیتهای علمی، زمینه تبدیل پژوهشها به تغییرات واقعی و دستاوردهای کاربردی را فراهم کند.
رؤیای پژوهشی؛ وقتی اعتماد استاد، مسیر آینده دانشجو را تغییر میدهد
در بخش «رویاها»، دکتر فتوکیان از استاد اثرگذار خود، دکتر نیکنژاد، یاد کرد؛ استادی که با معرفی مقالهای در زمینه موتاسیون و فراهم کردن فرصت تجربه عملی در فضای آزمایشگاهی، جرقه علاقه و رؤیای پژوهشی او را در این حوزه روشن کرد.
این تجربه، زمینه طرح یکی از نکات مهم گفتوگو را فراهم کرد: اعتماد استاد به دانشجو و قرار دادن او در میدان تجربه، میتواند نقشی تعیینکننده در شکلگیری انگیزه، علایق و حتی رؤیاهای علمی و حرفهای او داشته باشد. گاهی یک فرصت تجربه، یک مقاله یا توجه و اعتماد یک استاد، مسیر آینده دانشجو را دگرگون میکند.
وی در ادامه با اشاره به تفاوت شرایط دانشجویان امروز با نسلهای پیشین، معتقد بود دانشجویان باید با شناخت واقعیتهای موجود و شرایط بازار کار، رؤیاهای خود را واقعبینانهتر و آگاهانهتر دنبال کنند تا از شکلگیری انتظارات غیرواقعی و ناامیدیهای بعدی جلوگیری شود.
دکتر فتوکیان همچنین پرسشگری و کنشگری دانشجویان را بسیار ارزشمند دانست و تأکید کرد که دانشجویان نباید به گذراندن واحدهای درسی و کسب دانش نظری بسنده کنند؛ بلکه باید در کنار تحصیل، برای کسب مهارتهای موردنیاز رشته و حرفه آینده خود نیز تلاش کنند.
مهارتهایی برای آینده؛ از زبان تخصصی و آمار تا استفاده هوشمندانه از هوش مصنوعی
در بخش «روشها»، دکتر فتوکیان به نقش هوش مصنوعی در فعالیتهای علمی و پژوهشی پرداخت. او هوش مصنوعی را ابزاری مفید و ارزشمند میداند، اما نسبت به اتکای بیش از اندازه و استفاده منفعلانه از آن هشدار داد؛ زیرا چنین رویکردی ممکن است به تضعیف تفکر مستقل، خلاقیت و قدرت رؤیاپردازی منجر شود.
از نظر او، دانشجویان باید در کنار بهرهگیری از ابزارهای نوین، مهارتهای بنیادینی همچون تسلط بر زبان تخصصی رشته خود، آشنایی با آمار و توانایی تحلیل دادهها را جدی بگیرند. همچنین یادگیری شیوه درست و آگاهانه استفاده از هوش مصنوعی، از مهارتهای ضروری دانشجویان در مسیر علمی و حرفهای آینده است.
دکتر فتوکیان در پایان، با یادآوری توصیه سهگانه «تهذیب، ورزش و تحصیل» که در سخنان رهبر شهید نیز مورد تأکید قرار گرفته است، این سه محور را بهعنوان توصیهای جدی به دانشجویان مطرح کرد.
درر شاهد؛ روایت تجربهها برای ساختن آینده
مجموعه «درر شاهد» با هدف ثبت و انتقال درسآموختهها، رؤیاها، روشها و ابزارهای استادان، پژوهشگران و کنشگران اثرگذار دانشگاه شاهد شکل گرفته است. این مجموعه میکوشد با ایجاد فضایی برای گفتوگوی تجربهمحور، زمینه انتقال سرمایههای فکری و تجربی دانشگاه به نسل جدید دانشجویان و فعالان زیستبوم نوآوری و کارآفرینی را فراهم کند.
فیلم کامل هفتمین برنامه «درر شاهد» با حضور دکتر محمدحسین فتوکیان ضبط و در آپارات بارگذاری شده است برای مشاهده کلیک کنید. تیزر این گفتوگو نیز بهعنوان پیشنمایش برنامه، پیوست این خبر است.
لینک کوتاه:
https://innovation.shahed.ac.ir/?p=54679
اشتراک گذاری:
[addtoany]
مطالب مرتبط
درر شاهد هفتم؛ دکتر محمدحسین فتوکیان از تجربههای پژوهشی تا ضرورت پیوند دانشگاه با میدان عمل و کارآفرینی